Konijnen & knaagdieren - pagina 1 / pagina 2
Volgens de oude indeling behoorden de families van de haasachtigen, muisachtigen en eekhoornachtigen tot de orde der knaagdieren. Tegenwoordig vallen de konijnen onder een aparte orde der haasachtigen, een nieuwe indeling welke is gemaakt op basis van het gebit. Hierdoor maken zij geen deel meer uit van de orde der knaagdieren en vallen zij dus ook niet meer onder de knaagdieren. Ze zijn wel vrij nauw verwant aan elkaar.
Om
kort wat informatie te verschaffen
over deze dieren bespreek ik achtereenvolgens kort:
- konijnen
- cavia's
- gerbils
- degoes
- chinchilla's
- muizen
- hamsters
- ratten
Konijnen
Een konijn heeft behoefte aan gezelschap. Dat is de eerste behoefte en konijnen
beleven het meeste plezier aan eigen soortgenoten. Combinaties waarbij men
een konijn samen in een kooi houdt met een cavia geven vrij vaak problemen.
In dierenwinkels denkt men daar helaas anders over en worden konijnen en cavia's
niet op een diervriendelijke en dierwaardige manier gehouden. Konijnen zijn
slimme, intelligente dieren die prima kunnen communiceren met mensen, zowel
via lichaamstaal als intuïtief. Mensen die met konijnen samenleven kunnen
beamen dat er aan een konijn veel dingen af te lezen zijn door goed naar de
lichaamstaal te kijken. Wanneer
een konijn aan je handen likt, dan geeft hij/zij daarmee aan je aardig te
vinden. Konijnen geven aan geaaid te willen worden door hun kop onder je hand
te leggen, dat doen ze bij soortgenoten vrijwel op eenzelfde manier. Konijnen
stampen om aan te geven dat er gevaar dreigt of als uiting van angst. Wanneer
een konijn stampt wanneer je het benadert, probeer dan je benaderingswijze
aan te passen zodat je geen bedreiging meer vormt. De
gemiddelde leeftijd van konijnen loopt nogal uiteen. Over het algemeen wordt
gesteld dat de gemiddelde leeftijd tussen de 6 en 10 jaar ligt. Ouder worden
dan deze gemiddelde leeftijd is echter heel goed mogelijk. Ina, het oudste
konijn van mijn zus, is inmiddels bijna 11 jaar oud en nog heel gelukkig en
fit. Ik ben konijnen tegengekomen van 13 jaar.
Cavia's
Cavia's zijn sociale dieren en ze hebben graag een soortgenoot om zich heen.
In het wild zijn het schuwe dieren die in groepen van 5-10 dieren samenleven.
Ze vinden hun beschutting in holen. Daarom is een te kleine kooi voor cavia's
een ware kwelling. Cavia's hebben een heel arsenaal aan geluiden tot hun beschikking,
hetgeen hen voor veel mensen bijzonder grappig maakt. Ze knorren om aan te
tonen dat ze zich prettig voelen, brommen om aan te tonen dat ze je bijzonder
aardig vinden, fluiten om de aandacht te trekken en communiceren onderling
ook wel met stotende korte geluidjes. Gemiddeld wordt gezegd dat een cavia
tussen de 4 en 8 jaar oud wordt, maar oudere cavia's zijn zeker geen uitzondering.
Gerbils
Gerbils leven in grote groepen in het wild. Gerbils die alleen worden gehouden
in gevangenschap zijn erg ongelukkig. Ze hebben verplicht een soortgenoot
nodig, maar het bij elkaar zetten van gerbils wil nog wel eens problemen opleveren.
Mannelijke gerbils kunnen niet gecastreerd worden, dit in tegenstelling tot
de meeste andere knaagdieren. Gerbils zijn nieuwsgierig en vriendelijk en
onderling praten ze o.a. met hoge piepende geluidjes. Wanneer een gerbil kwaad
of boos is dan gaat hij trommelen met zijn achterpootjes en bij angst gaan
ze stijf rechtop zitten. Een gerbil die wel rechtop zit maar niet stijf zit,
toont zijn interesse. Het zogeheten 'poetsen' is een belangrijk onderdeel
van sociaal gerbilgedrag. Ze poetsen zichzelf en elkaar. De gerbils dienen
te vertoeven in een omgeving van 20 tot 24 graden Celcius. Wanneer de temperatuur
teveel onder de 20 graden komt, kan de gerbil daardoor sterven aan onderkoeling.
Over het algemeen wordt gezegd dat een gerbil maximaal 5 jaar oud kan worden.
Degoes
Degoes zijn groepsdieren en kwijnen weg door eenzaamheid. Een koppel degoes
houden is gewenst en bij voorkeur meerdere dieren. Degoes zijn in de ochtend
en in de late middag als zij in een aquariumbak vertoeven met soortgenoten
altijd druk in de weer. Ze graven graag en slepen met van alles door de kooi.
Het lijkt soms een beetje ruzieachtig, maar dat komt omdat ze met elkaar ook
druk zijn. Denk hierbij maar aan echte Italianen die met overdreven expressie
spreken met elkaar. Degoes zijn erg nieuwsgierig en staan zeker open voor
contact met mensen. Je kunt versteld
staan van de geluiden die een degoe maakt. Ze kunnen tjilpen als een vogel
en maken geluiden die verwant zijn aan die van de cavia. Daarnaast kunnen
ze, als ze zich bedreigd voelen, ook blazen en piepen. Het kan voorkomen dat
een degoe het contact niet op prijs stelt en dat dus op een duidelijke manier
kenbaar maakt. Luister naar de taal der dieren en wanneer een dier niet akkoord
gaat met contact (bijvoorbeeld aaien of oppakken) dien je dit altijd te respecteren.
Er zal eerst een band moeten worden opgebouwd met dieren. De gezondheid van
een degoe is net zoals bij de andere knagers af te meten aan zijn eetlust,
activiteit en uiterlijk. Wanneer er op 1 van deze 3 punten een afwijking wordt
geconstateerd, dient per direct een (in knaagdieren gespecialiseerde) dierenarts
geconsulteerd te worden. Van degoes wordt gezegd dat ze gemiddeld 7 tot 10
jaar oud worden.
Chinchilla's
Chinchilla's zijn zeer sociaal en leven in de natuur in grote groepen van
soms wel 100 dieren. Helaas zitten veel chinchilla's in een kooi weg te kwijnen,
omdat het noodzakelijke contact met soortgenoten ontbreekt. Chinchilla's hebben
(net als alle knagers eigenlijk) een grote behuizing nodig en minimaal 1 soortgenoot
erbij. De kooi voor chinchilla's dient voorzien te zijn van etages, gemaakt
van geschikt hout (om vergiftiging te voorkomen) en een zandbad. Chinchilla's
mogen nooit alleen gehouden worden! Eigenlijk vind ik dat ieder dier het recht
heeft op een vriend of vriendin in de vorm van een soortgenoot, enkele soorten
uitgezonderd. Maar met name de chinchilla heeft behoefte aan soortgenoten,
het is van levensbelang. Chinchilla's kunnen met gemak ouder worden dan 15
jaar, 20 jaar of ouder is geen uitzondering. Chinchilla's
staan erg open voor communicatie met de mens, dat schijnt bij in het wild
levende chinchilla's ook zo te zijn.
Muizen
De familie van de muisachtigen is een zeer uitgebreide familie. In Nederland
en België komen er 3 onderfamilies voor: ware muizen, woelmuizen en hamsters.
Tot de ware muizen behoren o.a. de zwarte en bruine rat en de huismuis. Onder
de woelmuizen vallen o.a. de woelrat, muskusrat en de veldmuis. Muizen leven
in groepsverband en meestal is het allemaal familie van elkaar. Mannelijke
muizen kunnen niet gecastreerd worden en de muizenliefhebber houdt daarom
meestal muizen in koppels van hetzelfde geslacht om voortplanting te voorkomen.
Een groep mannetjes zal over het algemeen genomen enkel problemen geven wanneer
er vrouwtjes in de buurt zitten. Muizen zijn nachtdieren die zich overdag
graag verschuilen in hun nesten. Overdag wakker maken kan leiden tot stress.
Ook het ontbreken van speelgoed in de kooi waarin ze kunnen klimmen geeft
vaak reden tot stress.
Hamsters
In tegenstelling tot andere knaagdieren zijn hamsters solisten die graag hun
zaakjes alleen opknappen en daarom is het niet aan te raden om meerdere hamsters
in een kooi te houden. Wanneer dit toch gedaan wordt, kan het zijn dat 1 van
beide hamsters het onderspit delft en het moet bekopen met zijn/haar leven.
Wanneer er 2 hamsters in een kooi zitten dan zullen dat meestal vrouwtjes
zijn uit hetzelfde nest, andere gevallen gaan eigenlijk bijna altijd mis.
Veel hamsters worden ten onrechte bestempeld als 'probleemhamster'. Veelal
liggen de problemen bij de 'eigenaren'* of bij diens kinderen. Een hamster
is een nachtdier en zal als deze overdag door kinderen verstoord wordt in
zijn slaap agressief gedrag kunnen gaan vertonen. Dit uit zich dan in het
vijandig van zich afschoppen, krijsen en bijten. Het leefpatroon van de hamster
dient gerespecteerd te worden, ook door kinderen. Hamsters die in een koude
ruimte zijn geplaatst kunnen in een winterslaap geraken. Het is, indien dit
niet gewenst is, zaak het dier in een warme ruimte te plaatsen om weer 'tot
leven' te komen. Helaas belanden vele winterslapende hamsters ten onrechte
in de vuilnisbak. Een hamster wordt gemiddeld niet ouder dan 3 jaar.
Ratten
Een rat leeft normaal in groepen. Het zijn sociale dieren die lichaamscontact
nodig hebben. Ze spelen met elkaar en verzorgen elkaars vacht. Om die reden
is het aan te bevelen om deze dieren met 2 of meer te houden. Tamme ratten
kunnen gecastreerd worden en omdat het groepsdieren zijn, zijn verschillende
combinaties mogelijk. Bij mannetjes- en vrouwtjesratten zie je vaak wel verschillen:
de vrouwtjes zijn sneller en beweeglijker, terwijl de mannetjes knuffelig
zijn, maar sterker ruiken. Ratten passen zich makkelijk aan aan de mens en
het leefritme van hun mens (eigenaar*). Mannetjes trekken soms sporen door
kleine druppels urine te lozen. Meestal doen ze dit wanneer er vrouwtjes in
de buurt zijn, maar het kan ook een uiting zijn van dominantie. Ratten zijn,
net zoals veel andere hier genoemde kleine wezens, zeer gevoelig voor tocht;
hierdoor kunnen ze dan ook verkoudheid of longontstekingen oplopen. Ga dan
direct naar een (in knaagdieren gespecialiseerde) dierenarts. Een tamme rat
wordt meestal niet ouder dan 3 jaar.
Energetische behandelingen kunnen ook bij knaagdieren heel goed werken. Het mag echter nooit in de plaats komen van een bezoek aan de dierenarts.
Links, tips & adviezen m.b.t. konijnen & knaagdieren:
- Dierenkliniek
Wilhelminapark te Utrecht - dierenarts gespecialiseerd in konijnen &
knaagdieren
- Behuizing konijnen & knaagdieren
- minimale afmetingen opgesteld door de dierenbescherming
- www.konijnen.nl -
alles over konijnen met goede tips over o.a. voeding, verzorging en interessante
links
* Ik gebruik liever niet de term 'eigenaar', omdat die term in mijn optiek afbreuk doet aan het individu, aan de eigen persoonlijkheid van het dier. We kunnen een dier nooit werkelijk 'bezitten'. We kunnen wel met hen in harmonie samenleven en we kunnen genieten van elkaars gezelschap en een hoop van elkaar leren.
